Originele auteur: Marko Faas (argus@digitaal.nl)
HTML versie: Thijs Kinkhorst (thijs@kinkhorst.com)
Laatste bewerking: 29 oktober 1996
Versie: 1.01
Regelmatig gepost in nl.misc, nl.announce en nl.newsgroups.
Dit artikel mag vrijelijk worden gekopieerd en doorgegeven
(sterker nog, we moedigen je aan om dat te doen!) zolang
de naam van de auteur intact blijft.
(Wijzingen niet zonder overleg met de auteur)
Verder zijn er nog verdiepingen die vooral zijn ingericht voor discussies in een bepaalde taal of over een bepaald gebied. Er is een verdieping waar alleen maar Fins gesproken wordt, of alleen maar Duitse of Japanse onderwerpen worden bediscussieerd. Vergaderingen in het Nederlands kun je vinden op verschillende verdiepingen. Onder andere op de Belgische, Nederlandse en in een deel van de Zuid-Afrikaanse verdieping.
Helemaal bovenin vinden we nog een aantal verdiepingen van bedrijven en instellingen. Zij hebben een eigen verdieping waarvan sommige openbaar zijn, zoals de vergaderruimten van de VPRO en de provider XS4ALL en andere bedrijven en instellingen hebben die ruimtes voorbehouden aan klanten en medewerkers. Planet Internet heeft een eigen verdieping, maar ook de Universiteit van Texas of Clarinet, een soort ANP dat nieuwsberichten verspreidt via Usenet. Deze verdiepingen zijn vaak maar heel beperkt en kennen slechts enkele, niet druk bezochte vergaderzalen.
Als we de lift naar beneden nemen komen we aan op de parterre. Daar
zien
we de bordjes naar de verschillende verdiepingen. Maar daar staan ook
shuttles naar andere, grote congrescentra. Als we het juiste kaartje
hebben kunnen we naar het FNCC (het FidoNetCongresCentrum) of naar het
BitNetgebouw.
Wat is Usenet
Het zal iedereen inmiddels duidelijk zijn dat het congresgebouw een
metafoor is voor Usenet. Net als een gebouw bestaat Usenet uit
verschillende bouwstenen en kent het een eigen architectuur.
Afwijkingen van deze opbouw leiden tot problemen. Berichten uit andere
gebouwen, uit andere discussiesystemen zijn alleen na een vertaling om
te zetten in de Usenetstructuur. Jouw provider zal dus een shuttle
moeten inzetten als hij nieuws van bijvoorbeeld FidoNet of BitNet wil
doorgeven. Internet staat hier buiten. Al deze Netten gebruiken voor
een groot deel dezelfde (telefoon)lijnen en dezelfde machines, net
zoals auto's en motoren allebei wielen hebben en op de snelweg rijden.
Iedereen zal het met mij eens zijn dat auto's en motoren twee
verschillende dingen zijn en dat een autobestuurder alleen op een motor
kan (en mag) rijden als hij eerst een motorrijbewijs heeft gehaald.
Onderverdelingen
Hiërarchieen
Usenet is dus te vergelijken met een groot gebouw met een heleboel
verdiepingen. Deze verdiepingen noemen we op Usenet
'hiërarchieen'.
De
grootste en beruchtste hiërarchie is de alt-hiërarchie. Dat
staat voor
Alternative. Deze hiërarchie kent nauwelijks censuur en in veel
groepen
wordt niet moeilijk wordt gedaan over fatsoensregels (de Nettiquette).
De volgende verdiepingen zijn de hiërarchieen uit de 'Big Eight'. Deze hiërarchieen worden netjes en op democratische wijze bijgehouden en kennen allemaal een eigen onderwerpgroep. In de rec-hiërarchie worden vooral hobby's besproken, soc is voor sociale onderwerpen, talk is voor controversiele discussies, sci is wetenschappelijk, misc is divers, humanities is voor kunsten, comp kent alleen maar computergerelateerde onderwerpen en news is opgericht voor discussies over Usenet en de nieuwsgroepen. Geen hiërarchie om nieuws in te plaatsen dus. Verder zijn er nog grote hiërarchieen zoals biz voor bedrijven en bionet voor medische onderwerpen.
Inhoudelijke censuur zal je hier nauwelijks tegenkomen. Maar advertenties die in tientallen groepen worden gepost, vervalste berichten of troep van een defecte newsserver (de machines die Usenet draaiende houden) worden hier wel verwijderd. Dit 'cancellen' van berichten wordt verderop in dit document uitgebreid behandeld.
Naast de wereldwijde alt en de 'grote acht' zijn er dus nog hiërarchieen die van een bepaald land of streek afkomstig zijn. nl.* is Nederlands, be.* is de verdieping voor Belgie, fr.* is Frans, in de.* en maus.* word voornamelijk Duits gesproken. Zo zijn er nog enkele tientallen gebieden en talen die een eigen 'verdieping' hebben. Groepen komen in dit soort hiërarchieen meestal tot stand door democratische procedures. Hoe je een nieuwe groep in de nl-hiërarchie kunt aanmaken lees je in de VVV: 'Richtlijnen voor het aanmaken van een newsgroup in de nl-hierarchie' .
De 'bovenste' verdiepingen zijn de privé-hiërarchieen. Dit zijn de hiërarchieen van bedrijven, organisaties en scholen. Voorbeelden zijn de pi-groepen van Planet Internet, de VPRO-hiërarchie, maar ook de hiërarchie van De Digitale Stad 'dds'. In tegenstelling tot de andere hiërarchieen heeft deze categorie een eigenaar die kan doen en laten wat hij met het de groepen wil doen.
Groepen en sub-hiërarchieen
Die 'verdiepingen' ofwel hiërarchieen zijn netjes
onderverdeeld
in
vergaderruimtes. Dat zijn de groepen. nl.culinair is bijvoorbeeld een
groep over eten en drinken in de Nederlandse hiërarchie. Of
alt.html
voor discussies over de Internetcode html. Zo zijn er duizenden.
Soms zijn deze vergaderruimtes weer onderverdeeld in gesprekstafels.
Er
is dan sprake van een sub-hiërarchie. nl.media.* is zo'n
sub-hiërarchie.
Het bleek dat het gerechtvaardigd was om een verdere indeling te maken
voor de verschillende massamedia. Nu kunnen we berichten over de media
dus posten in nl.media.krant, nl.media.tv en nl.media.radio.
comp.authoring.internet.java is een andere indeling. De hiërarchie
is
comp zodat we weten dat er alleen over computers wordt gesproken.
'authoring' betekent dat er in deze sub-hiërarchie alleen groepen
zijn
over het schrijven van computerprogramma's. Het woord internet vertelt
ons dat er alleen over computertalen die direct met internet te maken
hebben wordt gepraat. Dan zijn er een aantal talen en codeersystemen
zoals html, CGI, of, inderdaad, de java-taal.
Soms staat er achter zo'n meestal duidelijke nieuwsgroepnaam nog een
ander woord: 'moderated'. De gedragsregels op Usenet, de Nettiquette,
worden regelmatig met de voeten getreden. Als de gebruikers van zo'n
groep dat volkomen zat zijn, richten ze een nieuwe groep op. Ze stellen
dan een vaste gebruiker aan om alle berichten eerst te lezen om na te
gaan of het artikel wel in de groep thuishoort. Als dat het geval is,
keurt hij het goed (te zien aan de 'approved'-header: zie de header VVV
van Erwin Gavic) en plaatst het vervolgens in de gemodereerde groep.
Het woord 'moderated' geeft dan aan dat er een keuring vooraf
geschiedt.
Overigens zijn de meeste 'announce'-groepen ook gemodereerd.
Nettiquette
Ik noemde zonet al de Nettiquette op Usenet. De Nettiquette is een
verzameling van regels, richtlijnen en gedragsuitingen waarover min of
meer consensus bestaat. Min of meer, aangezien elke hiërarchie
anders
is en elke groep eigen regels heeft. In sommige groepen is 'flamen'
(het uitgebreid en vaak creatief uitschelden van andere Usenetters) wel
toegestaan of zelfs aangemoedigd (alt.flame) terwijl gebruikers in een
andere hiërarchie of groep hiervan niet gediend zijn. Voor meer
informatie over Nettiquette kun je de VVV (veel voorkomende vragen,
en antwoorden daarop) 'Juffrouw Emily Postnews
beantwoordt al uw vragen
over Nettiquette' lezen. Ook in 'Adverteren op
Usenet' en de
'Puntenlijst Adverteren op Usenet' wordt
veel verteld over gedragingen
op Usenet.
Censuur?
Soms plaatst een bedrijf of een individu artikelen in tientallen,
of zelfs
honderden nieuwsgroepen. Dit gedrag wordt Spam genoemd. Of specifieker
Excessive MultiPosting (EMP) en Excessive CrossPosting (ECP). Meestal
gaat het om berichten waarin snel geld wordt beloofd. Dit gedrag is
niet
alleen bijzonder irritant, maar brengt Usenet als geheel in gevaar.
Het kost opslagruimte op alle duizenden servers -en dus geld- en deze
berichten halen de zorgvuldig opgebouwde hiërarchie en
onderwerpstructuur
overhoop. Stel je voor dat iedereen dat zou doen, dan kreeg elke groep
duizenden dezelfde berichten te verwerken, waardoor Usenet niet meer
leesbaar zou zijn. (Zie ook de VVV 'adverteren op
Usenet'). Omdat op
Usenet geen rechtsysteem bestaat en omdat er geen overkoepelende
organisatie is die zeggenschap heeft over alle duizenden nieuwsservers
in de wereld, kunnen de overtreders niet juridisch worden aangepakt.
Daarom hebben enkele kundige vrijwilligers het initiatief genomen om
eigenhandig berichten van overtreders te verwijderen. Deze
'cancellaars'
plaatsen hun cancelrapporten in diverse daarvoor opgerichte groepen.
Ook in de nl-hiërarchie zijn cancellaars actief. Ongeacht de
inhoud
verwijderen zij gecodeerde bestanden in groepen die daarvoor niet zijn
opgericht, cancellen artikelen die in veel te veel groepen staan en
halen andersoortig misbruik van Usenet weg zoals vervalste afzenders
en troep van kapotte newsservers. Net zoals de cancellaars in de
'grote acht' hiërarchieen maken zij gebruik van vooraf bepaalde
richtlijnen waarover een consensus bestaat. Hun cancelrapporten
komen terecht in nl.internet.misbruik.
Daar kun je ook (re)ageren. Meer informatie over het gevoerde beleid
staat in de Cancel
FAQ.
Meer informatie
In de zomer van 1996 zijn er verscheidene Nederlandstalige
documenten
geschreven (en ook vertaald uit het Engels) die over Usenet handelen.
Ze worden regelmatig gepost in nl.announce, nl.newsgroups en
nl.internet.algemeen.
Nederlandstalige VVV's die handelen over Usenet zijn: